Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Merkez laboratuarında yapılan testlerden doğru sonuç elde edebilmemiz için aşağıda belirtilenlere tümüyle uyulması gerekmektedir.

Kan Vermeden Önce Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Genel olarak tüm laboratuvar tetkikleri için, Gece  saat 21: 00’den sonra su hariç hiçbir şey yenilip içilmemesi, 10-12 saatlik açlık sonrası sabah kan verilmesi,açlığın 16 saatten de uzun olmaması gerekir.

 Bu süre boyunca sigara, çay, kahveden sakınınız.

Tetkik için Sağlık Ocaklarımıza gelmeden önce ağır  ve zorlayıcı egzersizden kaçınılması, kan vermeden önce yarım saat kadar dinlenilmesi,

Düzenli kullanılan ilaçlar var ise kesilmeden önce doktora danışılması, kan verme sırasında forma not düşülmesi için görevliye bilgi verilmesi önerilir.

Bazı Faktörlerin Tetkik Sonuçları Üzerine Etkileri

Açlık durumu: Açlık kan şekeri düzeyi ölçümü gibi bazı testler için istenen bir durum olduğu gibi laboratuvar işleminin standardizasyonu ve teknikleri açısından numune alımında 10-12 saatlik açlık istenir. Bu durumun 16 saatten uzun olmaması gerekir. Bu durumda özellikle glukoz,bilurubin,trigliserid seviyeleri etkilenmektedir.

Besinlerin etkisi: Bazı plazma yapıtaşlarının derişimi yakın zamanda yenilip içilen besinlerden etkilenir. Bunların içinde kan glukozu, trigliserid, alkalen fosfataz (özellikle intestinal izoenzim)sayılabilir. Protein fazla alımı üre,amonyak ve ürik asit değerlerini etkilemektedir.Ayrıca serumun lipemik olması ölçümler için kullanılan yöntemleri etkileyebilir.Kahve,çay,kola gibi kafein bulunan içecekler yapıtaşlarının konsantrasyonu üzerine önemli bir etkiye sahiptir. Bazı testler için özel diyet gerekmektedir.(HVA,VMA,Katekolaminler,metanefrinler)

Sigara içme:  Sigara kullananlarda karboksi hemoglobin, plazma katekolaminleri ve serum kortizolü yükselmektedir. Bu hormonlardaki değişiklikler nötrofil, monosit gibi beyaz kan hücrelerinin sayısını arttırırken, eozinofil hücre sayısını düşürler. Kronik sigara kullanımı sonucunda, hemoglobin konsantrasyonu, eritrosit (kırmızı kan hücresi), lökosit (beyaz kan hücreler)  sayıları, CEA (Karsinoembriyojenik Antijen) düzeyleri, lipidler, hormonlar, B12 vitamini, CEA gibi parametreler artış göstermektedir.

Alkol kullanımı: Numune verilmeden en azından son 24 saat içerisinde alkol alınmamalıdır. Ürik asit, trigliserid, laktat yükselebilmektedir.Uzun süreli alkol kullanımında GGT,HDL,MCV degerleri artabilmektedir.

İlaçların etkisi:  İlaçlar analiz yönetimlerini in vitro etkilediği için in vivo değişmelere de yol açabilirler. Kullandığınız ilaçlar hakkında doktorunuzdan bilgi isteyiniz. Düzenli kullandığınız ilaçlar var ise, doktorunuz almamanızı söylemediği sürece kesinlikle günlük düzeninizi bozmaksızın ilaçlarınıza devam ediniz.

 Yüksek ateş : Serum hormon değerleri yanısıra lipidler, kalsiyum, ürik asit gibi birçok parametreyi etkiler.

Şok ve travma: Doku hasarına göre birçok değişime yol açabilir.

Cinsiyet ve yaşın etkisi: Hastanın yeni doğan, puberte, yetişkin olmasına ve cinsiyete göre çeşitli hormon, enzim,lipidler elementler gibi birçok parametre değişim gösterir.Örn: alkalen fosfataz kemik büyümesine paralel olarak pubertede en yüksek değerlere ulaşır. Puberteden sonra aktivide azalır.Menstrüel döngü sırasında da kadında hormon değerleri çok değiştiğinden LH, FSH gibi tetkikler için kan gönderilirken döngü gününün de belirtilmesi unutulmamalıdır. Ca 125 menstrüel periyotta normalin 2 katına çıkabilir.

Postür: Ayakta duran bir kişide kan hacmi yatan bir kişiye göre 600-700 mL daha azdır Bu durum kan hacminde %10 civarinda azalmayı gösterir.Gerçek neden kanın proteinsiz sıvısının doku arasına geçmesi olup plazma hacminde önemli farka neden olur. Bunu paralel olarak enzimler ve protein hormonlar dahil tüm proteinlerin, proteinlere kismen bağli kalsiyum ve bilirübin ve proteine bağlı ilaçlarin konsantrasyonu etkilenir.

Egzersizin etkisi: Fiziksel aktivitenin testler üzerine kısa ve uzun vadeli etkileri izlenir. Egzersiz sonrası kısa süreli olarak Laktat, CK, AST, LDH  yükselir ve koagülasyon, fibrinoliz, trombositler aktive olabilir. Bu değişiklikler egzersiz sonlandırıldıktan kısa bir süre sonra normale döner. Egzersizin uzun süreli etkisi olarak CK, AST, LDH ile bazı seks hormonlarını yükselttiği  (plazma testosteronu, androstendion, luteinizan hormon) bilinmektedir. Bu nedenle tetkik için hastanemize gelmeden önce ağır  ve zorlayıcı egzersizden kaçınılmalı, kan vermeden önce yarım saat kadar dinlenmiş olmanız önerilir.

 Hospitalizayon ve immobilizasyon: Birkaç gün yatma sonrası plazma ve ekstrasellüler sıvı hacmi azalır.Bu duruma paralel olarak hematokrit artar. Uzun süreli yatma sonucu sıvı retansiyonu oluşur ve serum protein 0,5g/dL, albumin 0.3 g/dL azalma gösterir. Ayrica kemikten Ca mobilizasyonu ile iyonize kalsiyum artar. Uzayan immobilizasyon plazma kortizonün sirkadiyen değişimini genişletir. Katekolaminleri azaltır.

Sirkadiyen değişim : Beden sıvılarının çoğu yapıtaşı gün boyu döngüsel değişim gösterir. Bu değişimlere katkıda bulunan başlıca faktörler postür, aktivite, beslenme, stres, gün ışığı, karanlık, uyku ve uyanıklıktır. Bu döngüsel değişimler oldukça büyük değerlere varabildiğinden numune alma standardizasyonunun iyi denetlenmesi gerekir.

Büyüme hormonu uykuya daldıktan kısa süre sonra yükselir. Oysa bazal plazma insülini, sabah ve akşam daha yüksek düzeydedir. İdrar hacmi ve kreatinin atılımı gece azalır.

Ayrıca kanın hemolizli (kırmızı kan hücrelerinin parçalanmış olması), bulanık (yüksek şilomikron düzeyi) ve ikterik (yüksek biluribin düzeyi) olması laboratuvarımızda yapılan tüm testlerin ölçümünü etkileyeceğinden sonuçların bu özellikler göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerekmektedir.